เมื่อ พ.ศ. 2520
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสดับพระธรรมเทศนาของสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (วิน
ธม.มสาโร มหาเถร) วัดราชผาติการาม เรื่องพระมหาชนกเสด็จทอดพระเนตรพระราชอุทยานในกรุงมิถิลา
เรื่องมีใจความว่า ที่ทางเข้าสวนหลวงมีต้นมะม่วงสองต้น ต้นหนึ่งมีผล อีกต้นหนึ่งไม่มีผล
ทรงลิ้มรสมะม่วงอันโอชา แล้วเสด็จเยี่ยมอุทยาน เมื่อเสด็จกลับออกจากสวนหลวง
ทอดพระเนตรเห็นต้นมะม่วงที่มีผลรสดีถูกข้าราชบริพารดึงทึ้งจนโค่นลง ส่วนต้นที่ไม่มีลูกก็ยังคงตั้งตระหง่าน
แสดงว่าสิ่งใดดี มีคุณภาพจะเป็นเป้าหมายของการยื้อแย่งและจะเป็นอันตรายในท่ามกลางผู้ขาดปัญญา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัย
จึงทรงค้นเรื่องพระมหาชนกในพระไตรปิฎก (พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่มที่
4 ภาคที่ 2 ) และทรงแปลเป็นภาษาอังกฤษตรงจากมหาชนกชาดก ตั้งแต่ต้นเรื่อง
โดยทรงดัดแปลงเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น
ส่วนหนึ่งจาก พระราชปรารภในการพิมพ์ครั้งแรก
หนังสือพระมหาชนกฉบับนี้
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงแปลจากพระไตรปิฎกเป็นภาษาอังกฤษ นอกจากนี้
ยังทรงแปลเป็นภาษาสันสกฤตประกอบอีกภาษา รวมทั้งแผนที่ฝีพระหัตถ์ แสดงสถานที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของเมืองโบราณบางแห่งและข้อมูลอุตุนิยมวิทยาเกี่ยวกับทิศทางลม
กับกำหนดวันเดินทะเลตลอดจนจุดอัปปางของเรืออับโชค ทรงคาดคะเนโดยอาศัยข้อมูลทางโหราศาสตร์
แสดงถึงพระปรีชาในด้านอักษรศาสตร์ ภูมิศาสตร์และโหราศาสตร์ไทย
เมื่อหนังสือพระมหาชนกฉบับปกแข็งได้รับความนิยม
ทรงเล็งเห็นว่า ฉบับปกแข็งมีราคาแพง จึงมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พิมพ์พระมหาชนกฉบับปกอ่อน
ในราคาย่อมเยา เพื่อให้ประชาชนทั่วไปมีโอกาสได้อ่านทั่วหน้ากัน
แก่นแท้ของพระราชนิพนธ์พระมหาชนกได้แก่เรื่องความเพียร
อันจะเห็นได้จากพระราชปรารภตอนหนึ่งที่ว่า ขอจงมีความเพียรที่บริสุทธิ์
ปัญญาที่เฉียบแหลม กำลังกายที่สมบูรณ์
รายชื่อ จิตรกรที่วาดภาพประกอบพระราชนิพนธ์
ปัญญา
วิจินธนสาร,เนติกรชินโย,จินตนา เปี่ยมศิริ,เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์,ประหยัด
พงษ์ดำ,พิชัย นิรันดร์,ธีระวัฒน์ คะนะมะ,ปรีชาเถาทอง,นนทิวรรธน์ จันทนะผะลิน,พิษณุ
ศุภนิมิตร
|